راهنمای مالیات

ماده 77 قانون مالیات مستقیم در ابتدا یک نرخ ثابتا 10 درصد ارزش معمالاتی مصوب اداره دارایی را برای سازنده در نظر می‌گرفت. این مبلغ -در کنار مبالغ ماده 59- صرف نظر از میزان سود یا زیان سازنده و بطور مقطوع دریافت می‌گردید. این مسئله مشکلات و ابهامات بسیار زیادی برای سازندگان و ممیزین مالیاتی ایجاد نموده‌بود. از آنجایی که ساخت و ساز یک فعالیت تجاریست و مانند هر فعالیت دیگری دارای ریسک است، مشخص نمودن یک مبلغ مقطوع اگرچه از نظر اداری و حسابداری بسیار ساده‌تر از قانون فعلی بود، اما از عدالت مالیاتی فاصله داشت.

ماده قانونی مربوط به مالیات سازندگان ساختمان در سال 1394 تغییر نمود. در این سال حکم ماده 77 قانون مالیات مسقیم برای سازندگان ملک و مسکن، 10 درصد مالیات از حالت مقطوع به علی الحساب تغییر نمود. این مالیات (همانطور که تاکید کردیم در کنار مالیات نقل و انتقال ملک) در هنگام اولین فروش پرداخت می‌گردد. عدد پرداخت شده در اظهارنامه عملکرد سالی که فروش ملک انجام شده است، موثر واقع می‌گردد.

مالیات سازندگان ملک، فعالین حوزه ساخت و ساز و ماده 77 قانون مالیات مستقیم از دیرباز یکی از پرچالشترین مباحث مالیاتی برای مودیان و ممیزین بوده‌است. در این موارد اداره مالیات برای محاسبه قیمت فروش از دفترچه مصوب ارزش املاک خود استفاده می‌‎کند. این درحالیست که سازندگان نیر نمی‌توانستند برای هزینه‌های خود مدارک مثبته و فاکتور مورد قبول دارایی ارائه کنند.

به همین سبب به مرور قوانین مالیاتی در این حوزه بیشتر و دقیقتر شدند و در نهایت ماده 77، تبصره‌ها و آیین نامه‌های اجرایی آن از سال 1393 و 1394 تغییر نمودند. در ادامه به بررسی این مواد قانونی و تبصره‌های ماده 77 قانون مالیات مستقیم در مورد ساخت و ساز می‌پردازیم.

توجه:
مبلغ مالیات ساخت و ساز ماده 77 قانون مالیات مستقیم ماده قانونی علی الحساب مالیات بر درآمد سازنده است و ربطی به مالیات نقل و انتقال ملک ندارد. درواقع سازنده باید هم این ده درصد و هم 5 یا 7 درصد مالیات ماده 59 را پرداخت نماید.

از نظر قانون همه ما باید درآمد‌هایمان را اظهار نموده و مالیات آنها را پرداخت نماییم. در این خصوص نیز استثنا وجود ندارد. در اینجا قانون از درآمد صحبت می‌کند. بنابراین برای بررسی مالیات شغل دوم بازنشستگان، باید اول درآمد‌های آنها را مشخص نماییم. در این مورد توجه به این امر ضروریست که:

حقوق بازنشستگی و وظیفه و مستمری و پایان خدمت و خسارت اخراج و بازخرید خدمت و وظیفه یا مستمری پرداختی به وراث و حق سنوات و حقوق ایام مرخصی استفاده نشده، از پرداخت مالیات معاف هستند.

دلیل معافیت مستمری بازنشتگی نیز بسیار مشخص است. در ابتدای امر این افراد درآمدی داشته‌اند. اداره مالیات در آن زمان درآمد آنها را بصورت خالص و بدون دخالت کسور، محاسبه و اخذ نموده‌است. شاغلان باقی پول را پس از کسر مالیات به حساب صندوق‌های بازنشستگی واریز کرده‌اند. حال نیز درحال دریافت همان مبالغی هستند که زمانی پس انداز نموده‌بودند. این موضوع پس از فوت آنها و برای وراثی که حقوق به آنها می‌رسد نیز صادق است.

معافیت‌های مالیاتی بازنشستگان

همانطور که گفتیم تکالیف مالیاتی بازنشستگان تغییری با قبل ندارد. با اینحال یک امتیاز مالیاتی بسیار مهم پس از بازنشستگی برای افراد ایجاد می‌گردد. بازنشستگان می‌توانند از معافیت ماده 84 و ماده 101 قانون مالیات مستقیم استفاده نمایند.

اجازه دهید مسئله درآمد دوم مالیات بازنشستگان را بسیار ساده کنیم. براساس ماده 84 قانون مالیات مستقیم، دولت هرسال بخشی از حقوق کارمندان را از مالیات معاف می‌کند. به عنوان مثال در سال 1402 این رقم سالانه 120 میلیون تومان است. یعنی اگر شما در سال 150 میلیون تومان حقوق دریافت نمایید، تنها 30 میلیون تومان آن مشمول مالیات است.

ماده 101 قانون مالیات مستقیم، مشاغل آزاد نیز مشمول این معافیت نموده‌است. این سقف معافیت به نوعی برای کل درآمد شماست. درواقع هر ایرانی در سال 1402 تا میزان سالانه 120 میلیون تومان معافیت مالیاتی دارد و تنها در یک شغل می‌تواند از آن استفاده نماید.